АВА КѲРГЕШ…
Эмнелге ийин. Палаталар. Эжик аксы…
Эжен-не бо, тѳрээн ием ында туру.
Кара шагда кызыл-дустаан авам болгай,
карактарга бүзүревейн, кѳрүп тур мен.
Эглип келбес оран дүүнден чедип келген,
эжен сүлде, ындыг ава дыңнаваан мен.
Шала улуг карактарлыг, бажы ак-кѳк,
чазыы хѳлчок, холу иштиг, эрни шимчээр.
Канчалдыр-даа аай-дедир кѳргүледим,
хайыралдыг калган авам сагындырар.
Чурттап эрткен сыгыглары хаваан кешкен,
чуггаш, кеткен тыва тону сынын чазаан.
Олче дегийт уткуй бардым, авам ышкаш
ол угбай овуру мээң чүрээм аартты.
1990 ч., апрель 1-2.
ФАТИМА
Салгын силгээн сарыг бүрү черже ужугуп,
Сарын кыштың эргип кээрин оштаан ышкаш,
Сарыымның сээң эрте берген элээди
чылдарың
сагыжыңга байырлажып чарлып келген дег.
Кастыктарым мѳңгүн хыраа бызай берди бе?
Каткы-хѳглүг чалы үем ырап эртти бе?
Кады чорааш, чүге улуг тындың, Фатима,
Карактарың ашкан хүн дег, чүге имиргейил?
Муңгарава, хомудава, амыдырал
мурнувуста манай берди, Фатима.
КҮШТҮГ КҮЗЕЛ
Кышкы соок хүн кыңгырткайнып
чедип келгеш,
хемчигештиң кырын дуглай шаңын үрүп,
кылаңнашкан мѳңгүн ышкаш дош-биле
хемниң эриин хүнге чайгап, шимчексей бээр.
Кемниг шуурган үезинде чалым от дег,
херел чырыын тѳрээн черже чажыксай бээр.
Ынчалза-даа соокту час сывыртаптар,
ыйба отту чаъс-бораң ѳжүр шааптар.
Ындыг эвес, турамыккай шолук сеткил
ыңай турзун, шак бо чырык ѳртемчейге
чүгле чаңгыс ижи-биле шүглүп үер
чуртум күжү – хамаатызы кижи болуйн!
Хайыралыг тѳрээн чуртун чаартып чоруур
кайгамчыктыг күштүг күзел – чүгле кижи!
1984 чыл, февраль 4.
СЕҢЭЭ ЧҮГЕ БҮЗҮРЕДИМ?
Холда туткан шаажаң аяам оскунупкаш,
бусту берзе, база катап садып аар мен.
Хоорум сеңээ бүзүрелим ышкынзымза,
бууккан хѳңнүм оожуктуруп шыдавас мен.
Чүгле чаңгыс ыржым дүне ээн черге
чүрек долган муңгак хѳѳн-не эриин ажар.
Сырын соксап, дээр частаар, чаакты куду
сыстып келген карак чажы кылаш кынныр.
Мени аарай, чуртталганы кѳрбээн эвес,
меге, хоп-чип, бужар нүгүл – чүзү чогул.
Бүзүрээним ѳске кижээ ынак борга,
бүдүү хилеп, салгын эштээн херээм бар бе?!
Сеткил-чүрек хей-ле хилеп балыгланды,
сеңээ чүге ынча дыка бүзүредим?...
1990 чыл.
МУҢГАРАЛЫМ ЧАВЫРЫЛЗЫН
Оглум биле кадайымга.
Чеди хылдыг гитараны холга туткаш,
чечен-мерген хѳглүг ырдан бадыр, эжим.
Хѳрек доллар дүнекиниң дүмбейи дег,
Хѳңнүм долган муңгаралым чавырылзын.
«Аъдының бажы хоя берген» иешкилер
алыс ханы сеткилимни муңчулдурду.
Суурдан кѳстүр хѳѳр черде ийи чевег
суузун харны шугланыпкан ээн чыдыр.
Чуртталгада чүү-даа турар, ынчалза-даа
чүрээм балы экиртинмес, халалыг-дыр.
Хѳѳн кирген гитарага ойна, эжим,
Хѳрек дакпыш муңгаралым чавырылзын…
…Тейниң бары хѳѳр черде чевегге кээп,
дедир салгын үннешкен дег, ырлап турзун.
***
Элегес хем эриин орта селгүүстээр дээш,
эге чааскаан сеткил шѳлээн чедип келдим.
Тайга черден баткан болгаш, ындыызы бе,
Давып самнаан агымының күштүүн але!
Саарыглаан шимээн-дааштыг шапкын агым
чассып, ойнап, эриктерни часкап чыдыр.
Хире-хире салгын келгеш, ылчың чаңнап,
хилээн соодуп, сугнуң кырын үргүлей-дир.
Чааскаан чүге муңгараксап чор сен дээнзиг,
чалгаан саарыг үзүктел чок дагжап чыдыр.
Таныжым кыс ынакшылы, саарыглаан
тайга хеми, сени дѳзеп алган болза…
О, хемим, Элегезим! Чүрээм доңнаш,
оюн кызы меңээ бүрүн бердинер бе?!
***
Кара булут чѳѳн чүктен бүргеп келгеш,
кааң дээрни кѳжегелей чѳргей берди.
Хартаачызы ону сүрген күчүтен хат
каржы чаңнап, улуй арак хѳректенди.
Үр-даа болбаан, диңмирээшкин,
кызаңнааштыг,
үзүк чок чаъс карааның суун тѳге берди.
Үстүү дээрде кезек «бораң» соңгаар кѳштү,
үнээргеткеш, эгенген хүн хүлүмзүрдү.
Кударалдан хѳңнүн чазай ыглай каапкаш,
кудай багы арлы хонар дүргени дег,
Кымның-даа бол багай чаңы шак-ла ынчаар
кыр-сын ажыр кеже берзе, магалыг-ла.
Ынчан харын: «Бурган ѳршээп, экизин!» -
деп,
ыстаан чүрек канчаар ѳѳрүп турбас дээрил!
***
Эртен эрте ажылдаар дээш, чорувуттум.
Оолдар база школаже базыптылар.
Ээн бажың. Шооча аскан хааглыг эжик
орайтавайн келиңер деп, үдээнзиг боор.
Бажың туткан эжим-ѳѳрүм аразынга
балды, маска холга тудуп, иженир мен.
Ажыл шагы тѳне бээрге, сагышка сен
аанакайың, бажыңыңче далажыр сен.
Чедип келдим. Сен-даа чок сен. Оолдарым
чемин кылгаш, белеткеп каан, манап орлар.
Аразында ава чоктап турганзыг-даа,
арнымче бо муңгараан дег, кѳрнүрлер-даа.
Хѳѳрүүде мѳңге удаан, о, сени
хѳѳн утпас, дириг кылдыр сактыр чүмүл?!
***
Элээди чаш сургуул чораан чылдарывыс
эриг-чымчаа эрнимде чоп катпаан хевээр.
Сырбык чажың эге баштай суйбааным-даа
сырын-биле салчаттынмас, арыгыл чоп.
Эртине дег, үнелиг чырык сеткилиң
ол-ла хевээр меңээ чырып чорзун дээш,
эш-ѳѳрнүң кочу-ховун дыңнавайн,
ол-ла хевээр сеңээ ынак артып калдым.
Эртем дооскаш, ѳске кижээ барып алгаш,
эдээң иштиг чуртталгаже шымны бердиң.
Хѳлге эжин ышкыныпкан куу куш дег,
хѳй-ле чылда ээртинип, чааскаан чордум.
Элээди чаш сургуул чораан чылдарывыс
эриг-хоюун оода бир сактыр сен бе?...
***
Чалы шаамдан шүлүк бижип, оралдажып,
чаңгыс эвес кыдыраашты долдурган мен.
Чонну-хѳйнү чонуургадып келир хире
шорулары солуннарга үнгүледи.
Ийи он чыл бурунгаар-ла дужаап кааным
ис чок читкен шүлүглелим утка-хѳѳнүн
чамдык эштер оорлап алгаш, бодумнуу деп
чаартып, номга үндүрүпкен болгулаар-дыр.
Кырывыстан эрге-хоойлу хайыра чок
кымны-даа бол, айтып-дужаар үелерде
угаан оорлаар хайлыг хейлер турган дээрзин
уктап билбес чораан-дыр мен, чѳгенчиимни.
Уран чогаал далайынче эштип киргеш,
ужу, кыдыы үнер черин тыппас болдум.
2002 чыл, Хову-Аксы.
***
Кандыг-ла-бир коргунчуг чүүл кѳрген
чаш дег,
бораң тыртып, ыгламзыраан дээрниң
кончуун!
Кара суглуг күжүр менче сѳстер октан
Бодумнуң-на эштеримниң чѳгенчиин аа!
Амыдырал каалама оруктуг бе?!
Азып болур кандыг ээтпек ында чок дээр!..
Бак сагыжың эжиң менче дѳгеп чорааш,
бодунуң-на бажың алыр ялаа дүштүң.
«Арага дээш, бажы курттуг ѳшкү, хой дег,
аай-дедир киискээн!» - деп чектеве даан.
Булут тыртып, чагган кудай аязы бээр,
муңгак хѳѳннү «ажыг» суг-даа арыглаптар…
аккыр хѳвең – харже эстээн довурак дег,
арыг чаагай сеткилимче дүкпүрбе даан…
2003 чыл.
***
Сагыш-скеткил, дүймеп-хѳлзеп канчаарың ол?
саазын биле демир-үжүк негедиң бе?!
Адыр шүве, башта кирген бодалдарны
аай-дедир шүүреп каап, сайгарып кѳѳйн.
Экизин-даа, багайын-даа деңзигүүрлеп,
эдип-чазап, саазынга дүжүрүптейн.
Бижиттинер стол, сандай мени чалаар,
бижик, чогаал далайы-даа бырлаш кынныр.
Чүнү бижиир, канчаар бижиир – ону харын
чүгле чаңгыс чүрээм биле бажым билир.
Чуртталганың экизин-даа, багайын-даа
чурукчунуң бийири дег, чуруп бижиийн.
Дүвү терең уран чогаал далайынче
түрлүг сеткил, мени чалап канчаарың ол?
27.07.2002 чыл.
***
«Сени чоор мен, Чечен!» - дидиң,
сеткилимден хомудааш-даа канчаар мен.
Чуртталгамда сен чок болза,
шупту чүве муңгаралга алзы бээр бе?
Дүнеки дээр сылдыстары
карак басчып, биеэги дег, чивеңнежир.
Дүшке кирер тѳрээн хемим
Халып-шураан чалгыы-биле саарлып агар.
Херел, чырыын айым-хүнүм
алыс ынаа – черже саарып, хүлүмзүрүүр.
Хемниң кыдыы – суурум шимээн
арыг база салгын-биле хѳѳрежир.
Хилээн чаңгыс чүрээм харын
хире-хире сени чоктап, чым-сырт кынныр.
ЫРЛАРЫМГА КАДЫ ЧОРЗУН
Калбак аргаа аза бергеш, чажымда дег,
«Авай!» депкеш, бодалдарже шымны
бээр мен.
Кайнаар углаар оруум айтып, чолум йѳрээп,
авам кара ай, хүн болуп чырыткан дег.
Кылыр ишке ийи холум шылай берзе,
кылыым хайнып, хѳңнүм калып ырбавас мен.
Күжүр авам могаг билбес холун сактып,
күжүм безин немешкен дег, сорук кирдим.
Кавайлыг чаш чайгаанымда, ѳпей ырым
хайыралдыг авамныы дег куттула бээр.
Чаржаң кыжын чечек-чимис чазылган дег,
сагыш-сеткил муңгаралы арлы хонар.
Амыдырап, чурттап чоруур назынымда
авам хѳѳкүй ырларымга кады чорзун.
1986 чыл.
Шүлүктери
САДЫП ААР БЕ?
Кѳрүнчүктү сунуп чыда,
кѳңгүс билбейн оскунуптум, бусту берди.
«Ынакшылдың белээ кай!» - деп,
ыржым ѳттүр мени чектеп, хѳлзээр чүңүл?
Адыр, сарыым, бузулгандан
артык онза кѳрүнчүк хѳй, ынчалза-даа
чалы чүрээм бусту берзе,
садыглардан ындыг чүрек садып аар бе?
ѲѲРҮНЧҮҮН
Дүдүскектиг эзимнерин куржаныпкан
дүжүмде бо Хаттыг-Тайгаа аңнап чор мен.
Оялактыг мѳѳрүктен кедеп келдим,
Оглун элик эргеледип, эскет чок тур.
Магалыг-ла кежик-чол дээш, боом хѳлдээш,
мажы базар кайым чорда, думчук кижээн,
Апхчи! – оттуп келдим. Ѳршээ, Таңдым,
алыс дүш бол, бачыт кылбаан, ѳѳрүнчүүн!
1972-1975 чыл.
***
Ырым-шүлүүм арыын сунуп,
«Ынаам!» - дидим.
«Ынча диве, хѳңнүм чок! – дей,
ырай бердиң...
Бүргээн кудай аязы бээр,
хүн-даа хевээр.
Бүттүмээн бол, ынакшылым
хүнден чырык.
Ѳндүр улуг ынакшылдан
челээш кырлап,
ѳртемчейни кужактапкаш,
четтирдим! – дээйн…
апрель. 1978 ч., Чал-Кежиг суур.
***
Ыглава даан, күүр честей,
сеткил-сагыш байы дижир
чылдар, чылдар…
Кодан хой дег, шуууп эртти.
Чырык черге тѳрүттүнгеш,
чеден харның бедиин бѳгүн уткуп тур сен.
«Кѳдүрбээн хѳнээ чок» - деп,
хѳйнү кѳрген сени чон-даа чугаалажыр.
Ханныг, ыштыг оттуг дайын
кадыг-дошкун узун оруун базып эрттиң.
Узун стол… аъш-чем-даа чык долу…
Улуг-биче дѳргүл-тѳрел арын чыылган.
Эргим кижи дугайында
эки сѳстер ѳрээл долдур куттулуп тур
Аян ырны хѳгжүм үдээн.
аяс дээрден куттулган дег, диңмирей-дир.
Казыргылай самнагылаан,
каткы-хѳг-даа үзүктел чок –
магаданчыын! … Эх!
Аныяктар ойнун кѳргеш
а сен, чүге аржыыл-биле карааң чоттуң?
Ѳѳрүшкүнүң, муңгаралдың
Ѳндүр бедик демдээ о лбе азы чүзүл?
Ыдык чаага ышкындырган
эжиң-ѳѳрүң. Чалыы үең сагындың бе?
Ыглава даан, күжүр честей.
Эрте берген үелериң доюлдура!..
Чуртталганың кадыр даанче
чүс хар четкеш, базып үнгеш, чоргаар кѳрден.
Хѳрээң каастаан орден, медаль
Хѳңнүм демдээн бадыткаан дег,
шыңгырай-дыр.
12.12.1990 чыл.
АСКАН ЫНАКШЫЛ
(баштак)
«Ынакшылда назы-хар чок, чагырга чок,»
ындыг сѳстү мен бо-ла дыңнаар ийик мен.
Боттан улуг херээженге чүрээм сундум –
«Богда ѳршээ, дуңмам-дыр сен, чажым!» -
дей-дир.
Ай-хүн херээн даңгына дег, кыска душтум.
- Аъдың аксын ѳскээр тыртам, акый! – дидир.
- Ынакшылым, кайда сен? – деп улаарадым.
- Ында! – дизе. Кадайым бо. Ох!...
ИДЕГЕЛ
Кышкы үе тыныжы бе,
кырлар санай тос-тостуң соогун үрер.
Кыптыгып кээр сеткилим бе,
кылаң харга даңгына кыс чуруттунар.
Ындыг шынчы тоолда дег,
ынакшылын меңээ аазап турган-даа дег.
Часкы шагның адар даңы
чалбыыш от дег, чечээн сѳңнеп турган-даа дег.
1969 чыл.
***
Кысты кѳргеш,
күжүр чүрээм шапкан аът дег,
чүге ынчаар аадамнап согарың ол?
Кыпкан от дег,
күзел чаяан ынакшылым
чүгле чаңгыс кѳрүүшкүнден хѳрлээлеп…
Кысты кѳргеш,
күжүр чүрээм тыным сатпа,
чүлгүп каан дег, аяс дээрни чүдеретпе.
Кымдан, чүден
арта берген
чүүл чок чараш даңгына деп дембээреве.
Чүс-даа ол дег,
чүдек чараш кыстар кѳрдүң.
Чүге-ле ийик, шак ол кыс сээ эргим болду?
Ону кѳргеш,
күжүр чүрээм шапкан аът дег,
оң чок тенип чооруң ол?
Март, 1987.
КҮСКҮ БОДАЛ
Кааң хүндүс ак-кѳк дээрде дистинчипкен
кастар, куштар изиг чуртче ужуп ар чор.
Улуг-биче хѳлдерге-даа тура дүшпейн,
уун салбайн, чалгын чайып, кыйгыржы-дыр.
Ава черге алдын бүрү хевис чаткан,
Арга-арыг күстү тынып, мѳгеш кынды.
Сактырымга, сеткил-чүрээм бүгү байын
шак ол кастар алгаш барган ышкаш болду.
1984 ч.
***
Челээш каазы – чечек-чимис айы тѳнген,
черим база хүрең ѳңнүг шырай кирген.
Арга-арыг ногаан тонун уштуп октааш,
алдын-сарыг күскү тонун солуй кеткен.
Хенергедип мѳѳп дажыыр чаңын салгаш,
хемнер-суглар томаараан дег, чылар-чылбас.
Хѳрлүг кыжы дүшкелекте, чаржыыл дээнзиг,
хѳѳрүк биле салгын, бүрү ойнап туру.
1969 ч.
ЧЕЧЕК
1.
Ноюрзаан чер аккыр шуглаан эштип алган.
Ноярь ай. Военкомат. Чыылган чон.
Ыдык бедик хүлээлгезин күүседир дээн
ынакшылын аныяк кыс үдеп туру.
- Мана, Чечек! Ийи чылды тепкеш кээр мен.
- Манаар мен! – дээш, оолдуң чаагын ошкай
каапты.
Оркестр-даа дагжап үндү. Аржыылдыг кыс
оолдуң соонче холун чайып туруп кагды.
2
Үдээшкинниң каш-ла шагы сеткилимге
үрде саргаан чүрээм кемин оттуруп каан:
ноюрзаан чер аккыр шуглаан эштип алган.
Ноябрь ай. Военкомат. Чыылган чон.
Ынчан харын шеригдиве чоруп турдум.
Ынакшылым база ынчаар үдеп туржук.
«Чалыы чүрээм сеңээ ынак, бүзүреп чор,
манаар мен!» - деп, ѳске Чечек сымыранчык.
Чолдуг чуртум кызыгаарын камгалажыр
соруу бедик ракетчик солдат болдум.
Дүне-хүндүс каң дег ботту дадыктырар:
дүрүм-устав, марш-чыскаал, ѳѳредилге.
3
Кадыг-берге шериг чурум чуртталгазын
хандыр билип ѳѳренгенден, ир чыл эртти.
Казармага бир-ле кежээ чагаа алдым,
хайлыг медээ – ынак кызым ѳгленген дээн.
Сеткилимге кышкы дүвү хомудаан дег,
чектээн, улаан, булут шоорун диргей берди.
Эжим-ѳѳрүм дайынчылар «Ажырбас!» … деп,
эптеп-чѳптеп сургадылар – сеткил чиигээн…
… Үдээшкинни кѳрүп тур мен. Сеткилимге
үрде эрткен чүрек кеми сагындырды.
Ынчалза-даа кыстар шупту дѳмей эвес.
ынак оглун манаарынга бүзүрээр мен.
… Айлар, чылдар ужуп эртер. О, Чечек!
Алыс ынааң оолду уткааш, сактыр боор сен:
ноюрзаан чер аккыр шуглаан эштип алган.
Ноябрь ай. Военкомат. Чыылган чон.
МѲГЕЙГЕН МЕН
Ием кадай аян-Кол хем эриин орта
ийи караан чырыдып ап, мени чиигээн.
Ѳпей ыры тѳрээн черге чоргаар ужуп,
ѳлчей-кежиим алгап, йѳрээп ѳстүрүп каан.
Ынай чаштан кижи болуп доруккуже
ынак авам чагыг-сѳзүн чедир билбейн,
ак-кѳк хемниг ѳскен тѳрээн черимден-даа
артык чараш оран бар деп бодап чордум.
Чажыт сеткил үези кээр – эр бооп ѳстүм.
Чараш эки черлер кай дээш, аъттаныптым.
Аккыр хоюг хѳвең чурту Ортаа Азия,
Аңчы далай, Амурга-даа база четтим.
Россиям херии делгем, булуң санай
улуг чаагай тудуглары караам ѳѳрттү.
Эрес-кежээ оглу-кызы холу дыңзыг,
эви чаңгыс сорук кирген иженип тур.
Тоолда кирген даңгына дег, кыстар-биле
домактажып, үүле-ишти чогудуштум.
Ынчалза-даа ѳскен черим Баян-Кол дег,
ындыг онза меңээ эргим болбадылар.
Чылдар эртти. Тѳрээн черим эргип келдим.
Ѳѳрүп чалгып, хемим мени уткуп алды.
Шынап, сен дег меңээ эргим хемнер чок деп,
ѳскен хемим эриинге кээп мѳгейген мен.
1969 чыл.
Дѳрттээн, сестээн шүлүктер
***
Ак-кѳ дээрде айым, хүнүм турбаан болза,
амыдырал чырык черге бодараар бе?!
Авалар бо ѳртемчейге турбаан болза,
ажы-тѳл-даа, ѳѳрүшкү-даа каяа турар.
Ѳртемчейге ажы-тѳлдү чаяап чоруур
Ѳндүр бедик буян-кежик аваларга
ѳѳрүшкүнүң эң ыдык арыын тудуп,
ѳрү тейлеп, сеткилимден мѳгейип каайн.
***
Баян-Колум чайы ындыг:
Чылбай частыг, изии дендээр.
Байкара кыс чаңы ол дег,
чылыг хѳѳнге кыптыга бээр.
Баян-Колум кыжы ындыг:
дыңзыг хатчыл, соок-даа боор.
Байкара кыс хѳңнү ол дег,
чымчак болгаш дошкун-даа боор.
***
Чүге ынчап, уйгу-дүште
чүдерээн дег, хѳлзээрим ол.
Чүлдү-чүрээм шолбаны боор
чүгле сени сагындым бе.
Ырак ферма – кѳдээ черде
ынаам уруг саалда соонда
хире-хире мени сактып,
гитара хап ойнаан ышкаш…
***
Удур кѳрдүм. Ийи карааң
уян чымчак, бир-ле чүве сѳглексээн дег…
Адыр, чүрээм, чалы шааң дег,
аңаа катап «ынак мен» деп, миннир боор сен…
1982. Москва.
***
Чарашпайга ужурашкан хүнүмден бээр
чаңнаан чүрээм үе меңээ бербестеди:
- Чааскаан чоруур чалгааранчыын,
хээ-даа берип,
чазык кыстың чүрээн дилеп, ээреш –
дээр-дир.
Алдын-мѳңгүн, акша туржук, ырым сундум,
аныяк кыс хѳңнү чогул – бүттүнмес-тир.
А, чүрээм, оожурга, боданып кѳѳл,
ынакшылды садып албас – ѳртемчей-дир.
1972-1975 чылдар.
***
Кады чораан эжиңге сен оңгар каспа,
кара сеткил бодуңга-ла эндег болгай.
Чонум мерген угаадылал ѳткүт сѳзүн
Човаг кылдыр нүүрүңге миннип чору.
***
Сылдыстарга, айга чедир ужуга бээр,
шынап харын, чонум оккур, сору узак.
О, чонум, силерлерге мѳгейбишаан,
Оякталбайн кады чорза, кежиим ында…
Июнь. 1979 чыл.
***
Кѳр даан, ѳңнүк, кѳр даан, эжим,
хѳѳремиккей мени сѳглеп каржыланды.
Кайда-чүде эрткен-барган
халалыг бак чылдарымны коптара-дыр.
Оон туржук, хѳѳрде удаан
оглум биле кадайымны сагындырды.
Хѳме боолаан тенниг сѳстен
хѳрек ѳйген муңгак сеткил каттыра-дыр.
***
«Ынча диве, ынча диве,
ынак мен деп сѳстү черле чугаалава.
Ындыг-мындыг чүве дыңнааш,
ырак-чоокта таныыр чон-даа шооткай» -
дидиң.
О, бокта, кочу-шооттар
ол-бо чүктен саарлып кээр деп коргарым чок.
Кончуг ынак, тоолда дег,
холум сунган кадыным сен, дыңназыннар.
***
Дайзыннарым, дайзыннарым,
силер чокта, четпестерим кымнар айтыр.
Дайзыннарым, дайзыннарым,
силер турда, сеткилим хып, күжүр дендээр.
Чүге дизе дайзыннарым
шүгдүндүрүп, күжүм немеп карга,
улус мѳлчүп, амдажаан бай,
улуургакты хыым хандыр шага бээр мен.
1993 чыл.
***
«Улуг хоорай Москвага эртем дооскаш,
уран чогаал далайынче шымныр туржук,
ам бо хүнде балды-маска холда туткан,
аравыста тудугжу бооп чор сен…» - дидиң.
Ажыл-иштиң кандыызын-даа кылчып чорза,
Аштаттынмас бужар эвес – мактал, хүндү.
Амыдырал албадаза, күжүр ѳңнүк,
ажылчын-даа, чогаалчы-даа болу бээр сен…
***
Эрте берген оруктарым бодал эргиир,
улуг тына, тура дүшкеш, хая кѳрдүм:
эжен сүлде, чуртталганың узун оруу
эктим суйбап, эргелээн дег, кый деп туру.
***
Тудуп орган дашка аяан оскунупкаш,
бусту бээрге, ыглаар чыгыы хомудаарлар бар.
Эжиндиве бужар нүгүл октавыткаш,
эгенирден, сеткил ѳѳрүүр «ѳңнүктер» бар.
